Pa Pỉnh Tộp – Chất Tình Người Thái

23/07/2020
Blog

Trong số 54 dân tộc anh em sinh sống khắp nước Việt, người Thái ở Tây Bắc nổi tiếng với sự khéo léo, cầu kỳ, đặc biệt là trong những món ăn của họ. Từ những sản vật bình dị của núi rừng, họ đã kết hợp và sáng tạo ra nhiều món ăn đặc sắc, và không thể không kể đến một món ăn có tên khá lạ tai – Pa Pỉnh Tộp.

1. Pa Pỉnh Tộp – Cá nướng mắc khén

Mặc dù cái tên nghe có vẻ lạ tai, nhưng Pa Pỉnh Tộp thực ra chính là món cá nướng của người Thái ở Tây Bắc, đặc biệt là ở Lai Châu. Pa trong tiếng Thái có nghĩa là “cá suối”, và cả cụm Pa Pỉnh Tộp có nghĩa là “cá nướng gập”. Đây là một món ăn cổ truyền, được xem là quý và sang trọng bậc nhất trong ẩm thực người Thái. Sở dĩ có tên gọi Pa Pỉnh Tộp là do hình dáng của cá khi đem đi nướng. Điều làm nên sự khác biệt của Pa Pỉnh Tộp với các món cá nướng khác là sự kết hợp các loại gia vị, thảo mộc mà quan trọng nhất là hạt mắc khén.

Hạt mắc khén là một loại gia vị đặc trưng của người Thái ở Tây Bắc. Nhìn bên ngoài mắc khén có vẻ giống hạt tiêu nên còn được gọi là “Hạt tiêu rừng” nhưng hương vị lại hoàn toàn khác. Hạt mắc khén sau khi rang lên, đem xay nhỏ thì có mùi thơm như mùi vỏ bưởi. Mùi mắc khén khá nồng, khi nếm thử sẽ cảm thấy vị tê tê nơi đầu lưỡi và là gia vị không thể thiếu trong hầu hết món ăn của người Thái. Có thể nói, không có mắc khén, Pa Pỉnh Tộp chỉ là một loại cá nướng bình thường như ở miền xuôi mà thôi.

2. Hương vị núi rừng

Cá để làm Pa Pỉnh Tộp là các loại cá như cá chép, cá trôi, cá trắm và một số loại cá suối khác. Cá được làm sạch vảy rồi mổ. Dao mổ cá phải thật sắc, vết mổ phải thật gọn để giữ nguyên được các thớ thịt. Khác với cách mổ cá ở miền xuôi, người Thái mổ cá dọc theo sống lưng để có thể gập cá lại dễ dàng. Sau khi mổ cá, người Thái khía những đường dọc song song trên thân cá để cá có thể ngấm gia vị hơn. Nguyên liệu ướp cá ngoài mắc khén thì còn có gừng, sả, rau thơm và mầm măng cây sa nhân. Sau đó cá được xoa một lớp bột riềng và thính gạo. Người Thái sau khi ướp cá sẽ gập đôi lại, dùng các thanh tre hay thanh nứa tươi và dày để kẹp cá, đem nướng trên lửa than từ củi gỗ rừng. Lửa than phải đều, nhỏ và không có khói để cá có thể chín đều và thơm. Cá nướng Pa Pỉnh Tộp phải đạt được các yêu cầu như khô, thơm và có đủ ngũ vị chua, cay, mặn, ngọt, đắng.

3. Thưởng thức Pa Pỉnh Tộp

Người Thái thường bảo nhau rằng, ăn Pa Pỉnh Tộp ngon nhất là cùng với xôi nếp, chẩm chéo, làm một bát rượu ngô. Hương vị thơm ngon, tươi mới của cá hòa quyện cùng các loại gia vị, thêm vào vị ngọt thơm của lúa nếp và sự nồng nàn của rượu ngô sẽ tạo nên một ấn tượng khó phai. Người Thái có câu: “Cáy măn mọk má ha, báu to pa pỉnh tộp ma sú”, nghĩa là “Gà tơ tần đem đến, không bằng Pa Pỉnh Tộp đem cho”. Qua đó, có thể thấy được tầm quan trọng của Pa Pỉnh Tộp trong ẩm thực của họ. Khi đứa bé được sinh ra, người mẹ sẽ lấy đôi đũa mới, gắp miếng cá nướng chấm vào miệng đứa trẻ, ngụ ý rằng đứa bé sẽ được hưởng cơm cá mà lớn khôn. Đối với đồng bào Thái, “cơm trắng, cá bạc” là biểu tượng của sự no đủ hạnh phúc. Khách quý tới nhà, chủ nhà sẽ chia Pa Pỉnh Tộp cho mọi người, với ý niệm: “Đây là món ăn ngon, quý. Tôi chia cho anh để tỏ lòng quý trọng, mến khách. Hẹn gặp không bao giờ quên!”

Đến với đất Lai Châu nói riêng và Tây Bắc nói chung, không thể không một lần nếm thử món đặc sản này của người Thái. Có thể nói rằng, Pa Pỉnh Tộp chinh phục được mọi giác quan của thực khách, chiều lòng tất cả một người, kể cả những người khó tính và kén ăn nhất và mang lại hương vị lưu luyến không thể nào quên.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.