Con Đường Di Sản Miền Trung (Kỳ 4) – Phố Cổ Hội An

15/07/2020
Blog

Miền Trung Việt Nam – dải đất thân thương nối liền hai miền Nam – Bắc, là nơi tập trung rất nhiều nét giá trị văn hóa đặc sắc, các di sản vật thể và phi vật thể. Điều đặc biệt là, những giá trị này được kết nối với nhau bằng một con đường mang tên: Con đường Di sản Miền Trung.

Kỳ 4:

PHỐ CỔ HỘI AN – THỜI GIAN NGƯNG ĐỌNG

Phố cổ Hội An là một thành phố nổi tiếng của tỉnh Quảng Nam, một phố cổ giữ được gần như nguyên vẹn với hơn 1000 di tích kiến trúc từ phố xá, nhà cửa, hội quán, đình, chùa, miếu, nhà thờ tộc, giếng cổ… đến các món ăn truyền thống, tâm hồn của người dân nơi đây. Một lần du lịch Hội An sẽ làm say đắm lòng du khách bởi những nét đẹp trường tồn cùng thời gian, vô cùng mộc mạc, bình dị.

1. Phố cổ Hội An – Di sản Văn hóa thế giới

Thành phố Hội An nằm ở vùng hạ lưu ngã 3 sông Thu Bồn thuộc vùng đồng bằng ven biển Tỉnh Quảng Nam, cách Thành phố Ðà Nẵng về phía Nam khoảng 28km. Nơi đây được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới vào ngày 4 tháng 12 năm 1999. Hội An là biểu hiện vật thể nổi bật của sự kết hợp các nền văn hóa qua các thời kỳ trong một thương cảng quốc tế và cũng là điển hình tiêu biểu về một cảng thị châu Á truyền thống được bảo tồn một cách hoàn hảo.

2. Phố cổ Hội An – Kiến trúc màu thời gian

Hội An có lịch sử rất lâu đời. Trước khi tên “Hội An” xuất hiện, nơi đây từng tồn tại hai nền văn hóa lớn đó là văn hóa Sa Huỳnh và văn hóa Chăm Pa. Trong khu vực của thành phố Hội An đã phát hiện được hơn 50 địa điểm là di tích của văn hóa Sa Huỳnh. Sau nền văn hóa Sa Huỳnh, suốt từ thế kỷ II đến thế kỷ XV, toàn dải đất miền Trung Việt Nam nằm dưới sự thống trị của Vương quốc Chăm Pa. Những di tích đặc trưng của văn hóa Chăm Pa là các nhóm điện thờ đạo Hinđu. Những tháp Chăm, giếng nước Chăm, những pho tượng Chăm còn lại cùng với những di vật của người Đại Việt, Trung Hoa, Trung Đông từ thế kỷ II đến thế kỷ XIV cho thấy nơi đây đã từng là một khu phố rất phát triển.

Thế kỷ XVII với sự phát triển của hoạt động thương mại, nhiều khu phố nước ngoài được hình thành ở Hội An, trong đó có phố Nhật Bản. Vào khoảng giữa thế kỷ XVII người Hoa di cư sang Hội An và họ đã xây dựng nên nhiều cộng đồng Minh Hương xã. Người Hoa cư trú ngày càng nhiều ở Hội An dần dần thay thế người Nhật Bản và cùng với người Việt xây dựng lại thành phố. Do đó, đa số các kiến trúc hiện nay là sự kết hợp giữa kiến trúc Nhật Bản, Trung Hoa và Việt Nam.

Phần lớn những ngôi nhà ở đây là những kiến trúc truyền thống có niên đại từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX. Giữa những ngôi nhà phố là sự xen kẽ của những công trình kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng. Các hội quán, đền miếu mang dấu tích của người Hoa bên những ngôi nhà truyền thống người Việt và những ngôi nhà mang phong cách kiến trúc Pháp. Kiểu nhà phổ biến nhất ở Hội An là những ngôi nhà phố có 1 hoặc 2 tầng với đặc trưng là chiều ngang hẹp, chiều sâu dài theo kiểu nhà hình ống.

3. Chùa Cầu – Biểu tượng phố cổ

Chùa Cầu là tài sản vô giá và đã chính thức được chọn là biểu tượng của Hội An (hay còn gọi chùa Nhật Bản) là công trình kiến trúc do các thương gia Nhật Bản đến buôn bán tại Hội An xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ 16. Do ảnh hưởng của thiên tai, địch họa, Chùa Cầu đã qua nhiều lần trùng tu và dần mất đi các yếu tố kiến trúc Nhật Bản, thay vào đó là kiến trúc mang đậm phong cách Việt, Trung.

Chùa Cầu có dáng hình chữ Công, mặt cầu bằng ván gỗ cong vòng ở giữa, bắt qua con lạch thông ra sông Hoài. Cầu có mái che uốn cong mềm và được chạm trổ nhiều họa tiết tinh xảo. Trên cửa chính của Chùa Cầu có chạm nổi 3 chữ Hán là Lai Viễn Kiều (có nghĩa là cầu của những người bạn từ xa đến) – tên do chúa Nguyễn Phúc Chu đặt trong một lần viếng thăm Hội An vào năm 1719. Trên sườn cầu có một ngôi miếu nhỏ thờ thần Bắc Đế Trấn Vũ – thần chuyên trấn trị phong ba, lũ lụt theo tín ngưỡng của người Trung Hoa. Ở hai đầu cầu có đặt hai nhóm tượng khỉ và chó bằng gỗ ngồi chầu. Lai lịch của Chùa Cầu gắn liền với truyền thuyết về con Cù – một loại thủy quái có đầu nằm ở Nhật Bản, mình ở Việt Nam và phần đuôi ở tận Ấn Độ Dương – mỗi lần Cù cựa quậy là gây ra lũ lụt, động đất ở những nơi này. Vì vậy, ngoài việc xây cầu để phục vụ giao thông, người xưa còn có hàm ý trấn yểm loài thủy quái, giữ cho cuộc sống yên bình.

4. Hội An – vùng đất của những giá trị tinh thần cổ xưa

Ngoài những giá trị văn hóa qua kiến trúc đa dạng, Hội An còn lưu giữ một nền tảng văn hóa phi vật thể khá đồ sộ. Cuộc sống thường nhật của cư dân với những phong tục tập quán, sinh hoạt tín ngưỡng, nghệ thuật dân gian, lễ hội văn hóa đang được bảo tồn và phát huy cùng với cảnh quan thiên nhiên thơ mộng, các làng nghề truyền thống, các món ăn đặc sản… làm cho Hội An ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách thập phương. Không khí lễ hội truyền thống ở Hội An luôn có một nét thu hút riêng. Người ta thích thú được tận mắt chiêm ngưỡng những lễ hội kính ngưỡng thành hoàng làng, lễ hội tưởng niệm các tổ sư ngành nghề, kỷ niệm các bậc thánh nhân hay các lễ hội tín ngưỡng tôn giáo. Đặc biệt vào đêm 14 âm lịch mỗi tháng, lễ hội Đêm rằm phố cổ được diễn ra trong không gian bàng bạc ánh trăng và lung linh ánh sáng của đèn lồng.

5. Đến Hội An ăn gì?

Phố cổ Hội An tuy nhỏ nhưng văn hóa ẩm thực lại vô cùng phong phú. Trong bữa ăn hàng ngày của người dân nơi đây, các loại thủy hải sản luôn chiếm một phần lớn, đặc biệt là các loại cá. Thêm vào đó, với số lượng người Hoa khá đông thì ngày nay tại Hội An vẫn lưu truyền một số thói quen, tập quán ẩm thực của người Hoa. Vào những dịp lễ tết, các dịp hôn hỉ, họ thường nấu một số món ăn riêng như bún xào Phước Kiến, cơm Dương Châu, kim tiền kê, phạch xồi… để thưởng thức và cũng là dịp nhớ lại nguồn gốc dân tộc. Những người Hoa đã góp phần làm nên sự phong phú của ẩm thực Hội An, cũng là tác giả của nhiều đặc sản chỉ có ở nơi đây. Có thể kể đến khá nhiều món ăn mà bạn có thể thưởng thức tại vùng đất này như: Cơm gà Phố Hội, Cao Lầu, bánh bao, bánh vạc, bánh đập – hến xào, chè bắp, bánh bèo Hội An, mì Quảng…

6. Đến Hội An vào thời gian nào?

Cũng như Mỹ Sơn, khí hậu Hội An cũng được chia làm 2 mùa rõ rệt. Bạn có thể đến đây vào khoảng tháng 2 đến tháng 4, trong khoảng thời gian này thời tiết khá mát mẻ dễ chịu dành cho những ai muốn nghỉ ngơi thư giãn. Khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 7 đánh dấu thời điểm gần kết thúc mùa khô ở Hội An, thích hợp cho các hoạt động biển và tham quan Cù Lao Chàm và cũng là khoảng thời gian lý tưởng nhất nếu bạn muốn ghé thăm nơi đây. Một trải nghiệm độc đáo mà bạn có thể tham gia trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 12 là bơi thuyền trong phố cổ – đây là lúc mùa mưa bắt đầu, là thời điểm phố cổ ngập trong nước, do đó người dân phải đi lại bằng thuyền.

Dù ở thời điểm nào đi chăng nữa, Hội An vẫn luôn thu hút du khách đến với mình, để đắm mình trong một không gian mà thời gian ở đó như còn đọng lại ở nhiều thế kỉ trước và khám phá, tìm hiểu một thương cảng mang đậm dấu ấn thời gian. Nếu bạn muốn có những bức ảnh mang phong cách vintage, hòa mình vào một thế giới cổ kính thì Hội An là một lựa chọn tuyệt vời dành cho bạn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.